Het ruimen van vogels is hier in volle gang. Foto: ANP

Het ruimen van vogels is hier in volle gang. Foto: ANP

BARNEVELD - De vogelgriep grijpt om zich heen in onze provincie. Watervogels sneuvelen en meer dan een miljoen kippen en andere hoenders zijn (preventief) geruimd. Maar hoe gevaarlijk is de vogelgriep eigenlijk voor mensen? Experts waarschuwen dat het virus op termijn ook voor ons gevaarlijk kan worden.

Kunnen mensen besmet raken met het vogelgriepvirus?

De kans dat een mens op dit moment wordt besmet met het vogelgriepvirus is erg klein, zegt Nancy Beerens, vogelgriepexpert bij Wageningen Bioveterinary Research in Lelystad. "Er is een zeldzaam geval van een Engelse man die met zijn eenden in één bed sliep, die raakte uiteindelijk besmet, maar verder zijn er maar weinig gevallen bekend. Dat komt doordat het virus nog niet goed is uitgerust om over te springen naar mensen", legt ze uit.

Als de kans nu zo klein is, waarom zouden we ons dan zorgen maken?

Je zou zeggen dat het risiconiveau voor mensen, dat eind vorig jaar door het Europees Centrum voor ziektepreventie en -bestrijding (ECDC) van 'erg laag' naar 'laag' ging, niet erg alarmerend is. Maar volgens Adam Meijer, viroloog van het RIVM, geeft dat niet het complete plaatje weer. We moeten volgens hem eigenlijk kijken naar het totale plaatje, waar besmettingsrisico, mutatierisico en ziekteverloop nauw met elkaar in contact staan.

Het is de grootste uitbraak ooit in Europa van deze variant.
Thijs Kuiken, viroloog Erasmus MC

Viroloog Thijs Kuiken van het Erasmus MC vult aan: "Dit virus is zich echt wereldwijd aan het verspreiden. Het is de grootste uitbraak ooit in Europa van deze variant. Maar het is ook aanwezig in Azië, in Afrika, daar hebben we heel slecht zicht op, en sinds november à december ook in Noord-Amerika."

Dat het virus zoveel voorkomt, is volgens Kuiken gevaarlijk. Daardoor komen we er vaker mee in aanraking en zijn er meer momenten waarop mensen toch besmet kunnen worden. "Nu kan het virus dus nog maar slecht naar de mens overslaan, maar elke keer dat het gebeurt, is er een kans dat een mutatie plaatsvindt waardoor dat makkelijker wordt."

Als je besmet raakt, kun je dan ziek worden?

Van de variant die momenteel in Nederland rondgaat, kun je volgens RIVM-viroloog Meijer niet ernstig ziek worden, maar zijn collega Kuiken signaleert wel een zorgelijke ontwikkeling. "In China is de helft van het aantal mensen met een gerapporteerde besmetting in het afgelopen jaar overleden. Het gaat dan om een variant die heel erg lijkt op de variant die we hier hebben."

De twee varianten die rondgaan in China zijn de 'H5N6' en een variant van 'H5N1'. 'H5N1' hebben we ook in Nederland. "Maar naast de twee benoemde onderdelen zijn er nog zes andere onderdelen waar het virus uit bestaat en die kunnen ook weer allemaal veranderen", legt Beerens uit.

Meijer vult aan: "Doordat mensen in China, in vergelijking met mensen in Nederland, vaker in aanraking komen met het virus, verhoogt het risico op besmetting daar. Dat H5N6 nog geen ‘corona’ is, heeft als belangrijkste reden dat het nog niet tussen mensen overgedragen wordt."

Hoe kun je voorkomen dat je besmet raakt?

Mensen kunnen het virus nu nog niet doorgeven. Niet aan andere mensen, maar ook niet 'terug' aan vogels, vertelt Beerens. "Maar ook dat kan dus elke keer als iemand besmet is, veranderen. Daarom is het zo belangrijk dat mensen bijvoorbeeld uit de buurt blijven van besmette vogels."

Mensen zijn ook zoogdieren en daar zijn nog stapjes voor nodig, maar het komt wel dichterbij.
Nancy Beerens, vogelgriepexpert Wageningen Bioveterinary Research

Anders kan het snel gaan, verwijst Kuiken naar de coronapandemie. De eerste stap richting een virus dat zich bij mensen zou kunnen verspreiden is al gezet, waarschuwt hij: "Vorig jaar werd voor het eerst het virus in zoogdieren - zoals vossen in Nederland - gevonden. Mensen zijn ook zoogdieren en daar zijn nog stapjes voor nodig, maar het komt wel dichterbij."

Beerens: "We weten nog niet zeker hoe dat kan. Komt het door meer blootstelling aan het virus of is er echt iets veranderd aan het virus? Dat zijn we aan het onderzoeken."

Maar wat als er toch een, voor mensen, besmettelijke variant ontstaat in Nederland?

"We verwachten eigenlijk niet dat deze variant snel naar Nederland komt, ook niet dit najaar", zegt Beerens. "Deze varianten van de vogelgriep zijn nog niet gevonden in de wilde trekvogels die het mee zouden kunnen nemen."

"Als die variant naar Nederland komt, dan hebben we het snel door, want de controle is al op orde", verzekert ook Meijer. Voor pluimvee is er het onderzoeksinstituut Wageningen Bioveterinary Research (WBVR) dat onderdeel is van Wageningen University & Research (WUR). Samen met de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) 'controleren die bedrijven als kippen letterlijk van de leg zijn of oversterfte is', zegt hij. "Dan kan vastgesteld worden of er vogelgriep is of niet.

Daarna wordt er door het RIVM samen met het Erasmus MC en WBVR verder gekeken of de genetische opmaak markers heeft voor makkelijkere overdracht naar mensen en naar het ziekmakend vermogen voor mensen."

Dode vogel gevonden in het wild? Meld het dan!

Op de site van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) staat het volgende:

  • Op dezelfde plek 1 of 2 dode wilde eenden, zwanen of ganzen gevonden? Of minder dan 20 andere wilde vogels? Meld dit bij het Dutch Wildlife Health Centre (DWHC)
  • Op dezelfde plek 3 of meer dode eenden, zwanen of ganzen gevonden? Meld dit bij het Landelijk meldpunt voor dierziekten via telefoonnummer (045) 54 63 188
  • Dode hobbykippen of hobbyvogels? Meld dit bij uw dierenarts

Zie ook:

Deel dit artikel